Een arbeidsconflict of dreigend ontslag zorgt vaak voor slapeloze nachten. Misschien merk je al een tijd dat je niet lekker in je vel zit op je werk, loopt de communicatie vast of ligt er ineens een vaststellingsovereenkomst op tafel. Exit-mediation helpt om in goed overleg uit elkaar te gaan met je werkgever, zonder dat een rechter beslist hoe jullie afscheid nemen. Bij Mediationopmaat snappen we maar al te goed dat deze fase in je werkende leven al stress genoeg geeft. Daarom lees je hier alles over exit-mediation en vraag je gemakkelijk offertes op om een geschikte exit-mediator te vinden.
Wat is exit-mediation precies?
Is het duidelijk dat jullie er niet meer samen uitkomen? Dan is exit-mediation een vorm van arbeidsmediation die ingezet kan worden. In plaats van een juridische strijd kies je voor gesprekken met een mediator om de beëindiging van het dienstverband netjes te regelen. Jullie bespreken bijvoorbeeld de einddatum, een eventuele ontslagvergoeding, vrijstelling van werk, opleiding of outplacement en hoe je naar buiten communiceert. De afspraken worden vaak vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst, zodat ze juridisch geldig zijn.
Wat is het verschil met arbeidsmediation?
Bij ‘gewone’ arbeidsmediation is het doel meestal om de samenwerking te herstellen. De mediator zoekt dan met jullie naar afspraken waardoor je samen verder kunt, bijvoorbeeld met nieuwe taken of een andere manier van aansturen. Bij exit-mediation is dat anders: jullie zijn het er in de basis over eens dat de samenwerking eindigt. De gesprekken gaan dan over de manier waarop je uit elkaar gaat, niet óf jullie wegen scheiden.
Wanneer is exit-mediation een goede keuze?
Is de rek echt uit de samenwerking, maar willen jullie wel op een nette manier uit elkaar? Dan is exit-mediation passend. Denk aan situaties waarin gesprekken met HR, leidinggevenden of de bedrijfsarts niets meer opleveren en iedereen voelt dat het beter is om te stoppen. Ook bij een reorganisatie, langdurige ziekte of onenigheid over functioneren kan exit-mediation een goede oplossing zijn om zonder onnodige escalatie afspraken te maken. In plaats van maandenlange onzekerheid in een ontslagprocedure, werk je in een aantal gesprekken toe naar een goede oplossing waarin beide partijen zich kunnen vinden.
Bij een verstoorde arbeidsrelatie
Soms is er een langdurig gevoel van spanning en wantrouwen. Gesprekken lopen telkens vast, feedback wordt verkeerd opgevat en kleine misverstanden groeien uit tot grote irritaties. Als de arbeidsrelatie verstoord is, kan het reëel zijn om te erkennen dat samen doorgaan niet meer lukt. Exit-mediation helpt om uit te spreken wat er is gebeurd, zonder de situatie verder te laten escaleren. De mediator helpt om verwachtingen, belangen en zorgen duidelijk te maken en zet ze om in concrete afspraken. Zo voorkom je dat het conflict escaleert in juridische procedures, reputatieschade of leidt tot ziekte, en kies je voor een respectvolle afronding van het dienstverband.
Bij een dreigend ontslag of reorganisatie
Een dreigend ontslag of reorganisatie brengt vaak veel onzekerheid met zich mee. Je vraagt je af wat dit betekent voor je baan, inkomen en toekomst. Werkgevers worstelen intussen met bedrijfseconomische keuzes, reorganisatieplannen en de zorg voor personeel. In plaats van een eenzijdig ontslagvoorstel of een traject via UWV of rechter, kun je samen kiezen voor exit-mediation. Daarin bespreek je in alle openheid de noodzaak van afscheid nemen en onderhandel je over voorwaarden zoals opzegtermijn, transitievergoeding, extra vergoeding of hulp bij het vinden van nieuw werk.
Bij langdurige ziekte of re-integratieproblemen
Langdurige ziekte of een burn-out zet zowel werknemer als werkgever onder druk. De Wet verbetering poortwachter verplicht jullie om samen te werken aan re-integratie, maar in de praktijk lopen verwachtingen en mogelijkheden soms ver uit elkaar. Misschien voel je je niet gehoord over wat je op dit moment aankunt, of ervaart de werkgever dat terugkeer naar de oude functie niet meer haalbaar is. Als gesprekken hierover vastlopen, kan exit-mediation helpen om erachter te komen of afscheid nemen eerlijker is dan te blijven proberen.
Als alternatief voor juridische procedures
Een juridisch traject via UWV of kantonrechter kost tijd, geld en energie. De uitkomst is bovendien onzeker en wordt door een derde partij opgelegd. Exit-mediation biedt een alternatief waarbij jullie zelf aan het stuur blijven. Onder begeleiding van een neutrale mediator onderzoeken jullie samen wat voor beide partijen belangrijk is. Vaak is binnen enkele gesprekken duidelijk of jullie het eens kunnen worden over een regeling. Kom je er alsnog niet uit, dan kun je altijd nog de juridische route bewandelen. Vaak blijkt die stap niet meer nodig, omdat mediation eerder een goede oplossing oplevert.
Wat zijn de voordelen van exit-mediation?
Exit-mediation zorgt voor duidelijke afspraken over het beëindigen van het dienstverband, terwijl er tegelijk aandacht is voor hoe het vertrek voor beide partijen voelt. Tijdens de gesprekken kun je helder uitleggen wat er is gebeurd, waar misverstanden zitten en welke voorwaarden voor jou belangrijk zijn. Dat helpt om sneller tot een oplossing te komen, met minder stress en meestal ook lagere kosten dan bij een juridische procedure via advocaten of een rechter. Meer weten over de voordelen van exit-mediation? Lees dan verder.
Oplossing die voor beide partijen werkbaar is
Bij exit-mediation draait het om een oplossing waar beide partijen goed mee kunnen leven. Jullie bespreken heel gericht welke voorwaarden belangrijk zijn: bijvoorbeeld een passende vergoeding, vrijstelling van werk of ondersteuning bij het vinden van nieuw werk. De mediator helpt om vastgelopen standpunten te doorbreken en te kijken naar wat er écht nodig is, zoals financiële zekerheid of een respectvol afscheid. Omdat je samen onderhandelt, voelt het uiteindelijke resultaat vaak eerlijker dan een beslissing van de rechter. Dat verkleint de kans op frustratie achteraf en zorgt voor een netjes afgerond dienstverband.
Lagere kosten dan een juridische procedure
Een procedure bij de rechter brengt vaak hoge advocaatkosten met zich mee, duurt lang en zorgt regelmatig voor extra spanning op de werkvloer. Mediation kost natuurlijk ook geld, maar omdat het traject meestal uit een paar gesprekken bestaat, vallen de totale kosten bijna altijd lager uit. Vaak betaalt de werkgever het grootste deel, of zelfs het volledige bedrag, als onderdeel van de vertrekregeling. Daardoor vormt geld zelden een drempel om mediation te starten.
Kijk je naar zowel de kosten als de emotionele belasting, dan is exit-mediation in veel situaties een rustiger én vaak voordeliger alternatief dan een juridische strijd. Je hoeft minder tijd te besteden aan procedures, houdt meer invloed op de uitkomst en kunt meestal sneller verder met de volgende stap in je loopbaan of als werkgever.
Beide partijen houden regie
Tot slot nemen jullie zelf de beslissingen tijdens een mediationtraject. De mediator legt niets op, maar zorgt dat het gesprek eerlijk verloopt en dat beide kanten voldoende ruimte krijgen. Hierdoor hoef je niet bang te zijn voor een uitspraak van een rechter waar je je niet in kunt vinden. Je gaat pas akkoord als de afspraken echt duidelijk en acceptabel voor je zijn. Dat geeft veel mensen rust: je houdt grip op het proces en bent actief betrokken bij hoe het dienstverband wordt afgerond.
Hoe verloopt het proces van exit-mediation?
Hoewel elke situatie anders is, verloopt exit-mediation meestal via een vast stappenplan. Eerst is er een kennismaking of intake. Daarna ondertekenen jullie een mediationovereenkomst met afspraken over vertrouwelijkheid en de spelregels. Vervolgens volgen één of meerdere gezamenlijke gesprekken waarin jullie tot een oplossing komen. Wordt deze overeenstemming bereikt? Dan worden de afspraken vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst. Tenslotte zorgt de mediator voor een duidelijke afronding, zodat de uitkomst voor beide partijen duidelijk is. Meer weten over het proces? Lees dan verder!
De eerste kennismaking en intake
Het traject begint meestal met één of meer intakegesprekken, die samen of apart plaatsvinden. De mediator legt daarbij duidelijk uit wat mediation inhoudt, welke rol hij of zij heeft en welke afspraken gelden over vertrouwelijkheid en vrijwilligheid. Jij kunt in deze fase je situatie toelichten, vragen stellen en aangeven wat je belangrijk vindt. De andere partij krijgt dezelfde gelegenheid. Pas wanneer iedereen bereid is om serieus met elkaar in gesprek te gaan, start de exit-mediation echt. In de mediationovereenkomst leggen jullie praktische zaken vast, zoals geheimhouding, de verdeling van de kosten en de mogelijkheid om het traject op elk moment te stoppen.
Het opstellen van een vaststellingsovereenkomst
Wanneer jullie het eens zijn over de belangrijkste afspraken, worden deze vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst (VSO). In dit document staat precies wat er is afgesproken: de einddatum, de hoogte van een eventuele vergoeding, openstaande vakantiedagen, afspraken over geheimhouding, een eventueel concurrentiebeding en hoe het vertrek naar buiten wordt gecommuniceerd. De mediator kijkt mee of de tekst overeenkomt met wat jullie bedoeld hebben. Veel mensen laten de vaststellingsovereenkomst nog controleren door een jurist of hun rechtsbijstandverzekering. Belangrijk is dat duidelijk wordt vastgelegd dat het ontslag op initiatief van de werkgever plaatsvindt, zodat je recht houdt op een WW-uitkering.
Gezamenlijke gesprekken en belangen in kaart brengen
Tijdens de gezamenlijke gesprekken zorgt de mediator ervoor dat het gesprek duidelijk en gestructureerd verloopt. Eerst is er aandacht voor wat er precies is gebeurd, waar het mis is gegaan en welke gevolgen dat heeft gehad. Daarna richten jullie je op de toekomst: wat heb jij nodig voor een goed afscheid, en wat heeft de andere partij nodig om verder te kunnen? Zo worden de belangrijkste belangen duidelijk, zoals financiële zekerheid, tijd om nieuw werk te vinden, een zorgvuldige overdracht of rust binnen het team. Vanuit die belangen zoeken jullie samen naar oplossingen en onderhandelen jullie over concrete voorwaarden. Doordat alles vertrouwelijk is, kun je vrijuit praten zonder dat dit later tegen je gebruikt wordt.
De afronding
In de afrondende fase lopen jullie stap voor stap alle afspraken na: de werkoverdracht, wie collega’s informeert en praktische zaken zoals het inleveren van laptop, telefoon of sleutels. Soms maken partijen samen een kort bericht voor het team, zodat er geen onduidelijkheden of geruchten ontstaan. De mediator controleert of iedereen de afspraken goed begrepen heeft. Daarna ondertekenen jullie de vaststellingsovereenkomst en is het traject officieel afgerond. Soms spreken jullie nog een klein moment van nazorg af, zoals een telefoontje na de laatste werkdag. Zo wordt het vertrek niet alleen juridisch, maar ook persoonlijk netjes afgesloten.
Wat kost exit-mediation gemiddeld?
De kosten van een exit-mediation hangen af van hoeveel sessies nodig zijn en welk tarief de mediator hanteert. In Nederland ligt het gemiddelde uurtarief bij een arbeids- of exit-mediation globaal rond de € 150,- per uur exclusief btw. Omdat zo’n traject vaak in een beperkt aantal gesprekken afgerond kan worden, blijven de totale kosten in de praktijk vaak aanzienlijk lager dan bij een volledige juridische procedure met twee advocaten en een rechter.
Wat beïnvloedt de totale prijs?
De uiteindelijke prijs voor een mediationtraject wordt beïnvloed door een aantal factoren, zoals de duur of de complexiteit van het conflict. Als er veel partijen betrokken zijn, emoties hoog oplopen of er juridische dossiers moeten worden doorgenomen, zijn er meestal meer gesprekken nodig. Ook kan het traject langer duren door overleg met een advocaat, HR of de bedrijfsarts. Daarnaast heeft het uurtarief van de mediator invloed. Een MfN-registermediator met veel ervaring hanteert vaak een hoger uurtarief dan een mediator zonder veel ervaring. Verder kan het verschil maken of de gesprekken online of op locatie plaatsvinden, en of er reistijd wordt doorberekend. Vraag daarom altijd vooraf om een duidelijke kostenindicatie.
Worden de kosten gedeeld door werkgever en werknemer?
In de meeste gevallen betaalt de werkgever het grootste deel van de kosten van exit-mediation. Dit komt doordat het traject meestal draait om het beëindigen van de arbeidsovereenkomst. Soms spreken partijen af dat de kosten worden gedeeld, of dat de werkgever de mediation betaalt terwijl de werknemer zelf juridisch advies regelt. Het is belangrijk om deze afspraken direct aan het begin vast te leggen, bijvoorbeeld in de mediationovereenkomst. Voor werknemers verlaagt dit de financiële drempel om mee te doen, terwijl werkgevers laten zien dat zij willen investeren in een nette afronding van het dienstverband. Lees ook: mediation kosten.
Verschil tussen exit-mediation en ontslag via advocaat
Bij ontslag via advocaten staan werkgever en werknemer meestal tegenover elkaar. Er wordt hard onderhandeld en een procedure bij de rechter is geen uitzondering. Dat zorgt vaak voor extra stress, hoge kosten en een lang traject. Bij exit-mediation zit je juist samen aan één tafel met een neutrale mediator die het gesprek begeleidt. Jullie werken stap voor stap toe naar afspraken waar beide partijen achter kunnen staan. Je kunt daarbij altijd advies vragen aan je eigen advocaat of vakbond. De afspraken worden pas vastgelegd als jij ermee instemt. Daardoor is exit-mediation meestal sneller, voordeliger en veel rustiger dan een ontslag via een advocaat.
Vraag vrijblijvend een mediator bij jou in de buurt
Een arbeidsconflict of dreigend ontslag kan veel onzekerheid geven. Juist dan is het prettig om snel te weten waar je aan toe bent én welke mediator je kan helpen. Via onze offertedienst vraag je eenvoudig meerdere offertes aan bij professionele mediators bij jou in de buurt. Zo kun je tarieven, ervaring en werkwijze direct vergelijken en kies je een mediator die bij jou past. Je zit nergens aan vast en krijgt snel duidelijkheid. raag vandaag nog je offertes aan en ontdek welke exit-mediator bij jouw situatie past.
FAQ: Veelgestelde vragen over exit-mediation
Als je voor het eerst met exit-mediation te maken krijgt, is het logisch dat je vragen hebt. Je wilt weten wat je kunt verwachten, hoe het proces verloopt en welke keuzes je moet maken. In deze FAQ beantwoorden we de meest voorkomende vragen, zodat je snel duidelijkheid krijgt over jouw situatie. Of je nu werknemer of werkgever bent: deze antwoorden helpen je om beter te begrijpen hoe exit-mediation werkt, wat je rechten zijn en hoe je je goed kunt voorbereiden.
Wie schakelt de mediator in: werkgever of werknemer?
Meestal neemt de werkgever het initiatief, vooral als er sprake is van een reorganisatie of functioneringsproblemen. Maar ook als werknemer kun je mediation voorstellen wanneer gesprekken vastlopen of wanneer je een nette oplossing zoekt zonder juridische strijd. De werkgever is niet verplicht om hiermee akkoord te gaan, maar veel organisaties staan open voor mediation, omdat het snel duidelijkheid geeft.
Is een vaststellingsovereenkomst verplicht bij exit-mediation?
Nee, een vaststellingsovereenkomst (VSO) is niet verplicht bij exit-mediation. Pas als werkgever en werknemer samen overeenstemming bereiken over het beëindigen van het dienstverband, wordt een VSO opgesteld om alle afspraken duidelijk en juridisch vast te leggen. Komen jullie niet tot een akkoord, dan wordt er ook geen VSO getekend.
Wat als mijn werkgever geen mediation wil starten?
Als je werkgever niet openstaat voor mediation, kun je uitleggen waarom jij denkt dat mediation helpt om tot afspraken over de situatie te komen. Wil je werkgever alsnog niet meewerken, dan kun je advies vragen bij je rechtsbijstandverzekering, vakbond of het Juridisch Loket. Soms zorgt een brief van een juridisch adviseur alsnog voor beweging richting mediation.
Kan ik een vertrouwenspersoon meenemen naar het mediationgesprek?
In veel gevallen is het mogelijk om een vertrouwenspersoon of adviseur mee te nemen, bijvoorbeeld een partner, vriend, collega of vakbondsmedewerker. Bespreek dit wel vooraf met de mediator, zodat iedereen weet wie erbij aanwezig is en waarom. Soms wordt afgesproken dat een vertrouwenspersoon alleen bij een deel van het gesprek aanwezig is, of op de achtergrond meekijkt bij het beoordelen van de vaststellingsovereenkomst.
Wordt een mediator altijd erkend door een beroepsorganisatie?
Nee, de titel ‘mediator’ is in Nederland niet beschermd, dus iedereen mag zich zo noemen. Daarom is het verstandig te kiezen voor een mediator die is aangesloten bij een erkende beroepsorganisatie, zoals het MfN-register, waar kwaliteitseisen, opleiding en gedragscode streng worden gecontroleerd. Zo weet je zeker dat je met een professionele en onafhankelijke mediator aan tafel zit.
Wat gebeurt er als we er niet uitkomen tijdens de exit-mediation?
Als jullie tijdens de gesprekken geen overeenstemming bereiken, stopt de mediation zonder verplichtingen. De gemaakte opmerkingen blijven vertrouwelijk en mogen niet worden gebruikt in een juridische procedure. Daarna kun je alsnog kiezen voor een andere route, zoals advies van een advocaat of een gang naar de kantonrechter.